Veelgestelde vragen

Wie moet ik nu aanspreken: mijn aannemer, mijn architect, mijn constructeur, of alle drie en hoe doe ik dat?


Stel, u hebt voor de bouw van uw woning een architect ingeschakeld voor het ontwerp, een constructeur voor de constructieberekeningen en een aannemer voor de uitvoering van de bouw.

Als er dan een gebrek in de woning is, kunt u niet zomaar één van uw drie wederpartijen aanspreken en verwachten dat hij aantoont dat het niet zijn schuld is. U zult moeten aantonen dat er een gebrek is en dat degene die u aanspreekt daarvoor aansprakelijk is.

Tegenover de architect moet u dan stellen en bewijzen dat zijn ontwerp niet deugde. Tegenover de aannemer moet u stellen en bewijzen dat hij die fout had moeten zien en daartegen had moeten waarschuwen, of dat hij zelf een fout heeft gemaakt bij de uitvoering van het ontwerp. Tegenover de constructeur moet u stellen en bewijzen dat zijn berekeningen niet juist zijn.

Stel, circa 4 jaar na de oplevering van uw woning ontstaat er forse scheurvorming waar de nieuwe aanbouw op uw oude woning aansluit. De aannemer zegt dat de oorzaak in het ontwerp ligt. Uw architect zegt dat het aan de uitvoering door de aannemer ligt, maar dat de fout - als de aannemer al gelijk heeft - is terug te voeren op de door uw constructeur gemaakte berekeningen voor de staalconstructie.

U moet dan kiezen wie u zult aanspreken. Als u verkeerd kiest, wordt uw vordering afgewezen en staat u met lege handen. U gaat daarom naar een advocaat. Die raadt u dan aan een expert in te schakelen, om uit te zoeken waar de fout in zit.

Het is verstandig de expert om een objectief rapport te vragen, zonder rekening te houden met uw positie. U kunt beter van te voren weten dat u ongelijk hebt, dan dat u dat hoort in een procedure, als u al veel kosten hebt gemaakt.

Houd er overigens altijd rekening mee, dat uw expert het bij het verkeerde eind kan hebben. Mocht dat blijken, dan hebt u wellicht een vordering op hem.

Terug naar het voorbeeld: de expert brengt zijn rapport uit. Er kunnen verschillende situaties ontstaan.

Situatie 1
De expert zegt dat het duidelijk aan één van uw drie wederpartijen ligt en dat de anderen geen verwijt treft.

In deze situatie spreekt u de partij aan die de fout heeft gemaakt. Blijkt in de procedure dat uw expert de plank missloeg, dan verliest u uw zaak. U wordt veroordeeld in de proceskosten. U spreekt vervolgens alsnog één van de anderen aan.

Situatie 2
De expert zegt dat alle drie ieder een fout hebben gemaakt, die ieder voor zich heeft bijgedragen aan de scheurvorming.

In deze situatie maakt u drie procedures aanhangig. U spreekt de architect aan bij het Arbitrage Instituut Bouwkunst (AIBk), de constructeur bij de geschillencommissie van het KIvI en de aannemer bij de RvA. Vervolgens vraagt u bij alle drie om samenvoeging van de gedingen. U vordert dat ieder van hen zal worden veroordeeld om bij te dragen in uw schade conform zijn aandeel in het ontstaan daarvan, door arbiters in redelijkheid te bepalen of u vordert hoofdelijke veroordeling van alle drie.

Situatie 3
De expert zegt dat het aan het ontwerp van de architect ligt en dat de aannemer die ontwerpfout al vóór de uitvoering had moeten zien. Of hij zegt dat er een fout is gemaakt door de aannemer bij de uitvoering en dat de toezichthoudend architect die fout had moeten opmerken bij het toezicht op de bouw.

In deze situatie maakt u een geschil aanhangig tegen de architect bij het AIBk en tegen de aannemer bij de RvA en vraagt u om samenvoeging van de gedingen. U vraagt hoofdelijke veroordeling van aannemer en de architect.

In voormelde situaties loopt u - uitgaande van het gelijk van uw expert - weinig risico processuele kosten voor uw rekening te krijgen.

Situatie 4
Uw expert zegt dat hij geen eenduidig antwoord kan geven en vermeldt waarom het eventueel zou kunnen liggen aan de een of de ander.

In deze situatie kunt u een gok nemen en één van drieën aanspreken, of u spreekt iedereen aan. U maakt dan - zo mogelijk - in elke procedure de standpunten van de andere partijen tot de uwe en vraagt om samenvoeging van de gedingen. U vraagt in elke procedure de wederpartij te veroordelen in de schade.

De kans dat u ergens gelijk krijgt, is groot. Maar als uw schade relatief klein was, betaalt u misschien meer aan proceskosten terug aan degenen die u ten onrechte hebt aangesproken, dan u aan schadevergoeding krijgt toegewezen op de vordering tegen degene die een verwijt trof.

Epiloog
Het voorgaande is een eerste aanzet ter oriëntatie. Er kunnen vele andere factoren zijn die een andere keuze beter maken: uw eigen financiële middelen, hoeveel verhaalsmogelijkheden uw tegenpartijen bieden, het eventueel bestaan van garanties, het eventueel bestaan van aansprakelijkheidsbeperkingen en vervaltermijnen waarop de een zich wel kan beroepen, maar de ander niet. Ook is meestal van belang of het gebrek al voor de oplevering is opgetreden of daarna, aangezien de bewijslast bij oplevering meestal verschuift van aannemer naar opdrachtgever. Van de andere kant is de aannemer na de oplevering meestal alleen nog aansprakelijk, als er een verborgen gebrek is dat aan hem kan worden toegerekend.

De samenvoeging van de gedingen is een probaat middel om te voorkomen dat u in achtereenvolgende procedures stuit op van elkaar afwijkende uitspraken, en daardoor bot vangt, maar dit middel ontslaat u niet van uw stel- en bewijsplicht.

Een samenvoeging leidt er vaak toe dat uw deskundige wederpartijen actiever met u meedenken over de oorzaak van het gebrek, om ieder vooral toch maar aan te tonen dat het in ieder geval niet aan hem ligt.

Een bouwprocedure starten zonder bijstand door een advocaat of een andere professionele rechtshulpverlener kan, maar is in wat moeilijker gevallen niet aan te raden. Samengevoegde gedingen zelf doen kan, maar is ten sterkste af te raden.

Voor een voorbeeld van een vonnis gewezen in een samengevoegd geding tegen een aannemer, een architect en een constructeur klikt u op voorbeeld vonnis samenvoeging.